|
|
 |
 |
|
|
१३ अनुशासनपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
13.213. अध्यायः 213
अथ दानधर्मपर्व ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
ईश्वरेण हिंसाया दुस्त्यजत्वनिरूपणपूर्वकमर्हिंसाप्रशंसनम्॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text
उमोवाच।
देवदेव महादेव सर्वदेवनमस्कृत।
यानि धर्मरहस्यानि श्रोतुमिच्छामि तान्यहम्॥ 13-213-1(89668)
महेश्वर उवाच। 13-213-2x(7486)
रहस्यं श्रूयतां देवि मानुषाणां सुखावहम्।
नपुंसकेषु वन्ध्यासु वियोनौ पृथिवीतले॥ 13-213-2(89669)
उत्सर्गो रेतसस्तेषु न कार्यो धर्मकाङ्क्षिभिः।
एतेषु बीजं प्रक्षिप्तं न च रोहति वै प्रिये॥ 13-213-3(89670)
यत्र वा तत्र वा बीजं धर्मार्थीं नोत्सृजेत्पुनः।
नरो बीजविनाशेन लिप्यते ब्रह्महत्यया॥ 13-213-4(89671)
अहिंसा परमो धर्म अहिंसा परमं सुखम्।
अहिंसा धर्मशास्त्रेषु सर्वेषु परमं पदम्॥ 13-213-5(89672)
देवतातिथिशुश्रूषा सततं धर्मशीलता।
वेदाध्ययनयज्ञाश्च तपो दानं दमस्तथा॥ 13-213-6(89673)
आचार्यगुरुशुश्रूषा तीर्थाभिगमनं तथा।
अहिंसाया वरारोहे कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥ 13-213-7(89674)
एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातं परमार्चितम्॥ 13-213-8(89675)
उमोवाच। 13-213-9x(7487)
यद्यधर्मस्तु हिंसायां किमर्थममरोत्तम।
यज्ञेषु पशुबन्धेषु हन्यन्ते पशवो द्विजैः॥ 13-213-9(89676)
कथं च भगवन्भूयो हिंसमाना नराधिपाः।
स्वर्गं सुदुर्गमं यान्ति तदा स्म रिपुसूदन॥ 13-213-10(89677)
यस्यैव गोसहस्राणि विंशतिः स्वादिकानि तु।
अहन्यहनि हन्यन्ते द्विजानां मांसकारणात्॥ 13-213-11(89678)
समांसं तु स दत्त्वाऽन्नं रन्तिदेवो नराधिपः।
कथं स्वर्गमनुप्राप्तः परं कौतूहलं हि मे॥ 13-213-12(89679)
किन्तु धर्मं न शृण्वन्ति न श्रद्दधति वा श्रुतम्।
मृयां वै विनिर्गत्य मृगान्हन्ति नराधिपाः॥ 13-213-13(89680)
एतत्सर्वं विशेषेण विस्तरेण वृषध्वज।
श्रोतुमिच्छामि सर्वज्ञ तत्त्वमद्य ममोच्यताम्॥ 13-213-14(89681)
ईश्वर उवाच। 13-213-15x(7488)
बहुमान्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः।
श्रूयतां कारणं चात्र यथाऽनेकविधं भवेत्॥ 13-213-15(89682)
दृश्यते चापि लोकेऽस्मिन्न हि कश्चिदहिंसकः।
धरणीसंश्रिता देवि सुसूक्ष्मांश्चैव मध्यमान्॥ 13-213-16(89683)
सञ्चरंश्चरणाभ्यां च हन्ति जीवाननेकशः।
अज्ञानाज्ज्ञानतो वाऽपि यो जीवः शयनासनात्।
उपाविशञ्शयानश्च हन्ति जीवाननेकशः॥ 13-213-17(89684)
शिरोवस्त्रेषु ये जीवा नरणां स्वेदसम्भवाः।
तांश्च हिंसन्ति सततं दंशांश्च मशकानपि॥ 13-213-18(89685)
जले जीवास्तथाऽऽकाशे पृथिवी जीवमालिनी।
एवं जीवाकुले लोके कोसौ स्याद्यस्त्वहिंसकः॥ 13-213-19(89686)
स्थूलमध्यमसूक्ष्मैश्च स्वेदवारिमहीरुहैः।
दृश्यरूपैरदृश्यैश्च नानारूपैश्च भामिनि॥ 13-213-20(89687)
जीवैस्ततमिदं सर्वमाकाशं पृथिवी तथा।
अन्योन्यं ते च हिंसन्ति दुर्बलान्बलवत्तराः॥ 13-213-21(89688)
मत्स्या मत्स्यान्ग्रसन्तीह खगाश्चैव खगांस्तथा।
सरीसृपैश्च जीवन्ति कपोताद्या विहङ्गमाः॥ 13-213-22(89689)
भूचराः खेचराश्चान्ये क्रव्यादा मांसगृद्धिनः।
समृद्धाः परमांसैस्तु भक्षेरंस्तेऽपि चापरैः॥ 13-213-23(89690)
सत्वैः सत्वानि जीवन्ति शतशोथ सहस्रशः।
अपीडयित्वा नैवान्यं जीवा जीवन्ति सुन्दरि॥ 13-213-24(89691)
स्थूलकायस्य सत्वस्य खरस्य महिषस्य च।
जीवस्यैकस्य मांसेन पयसा रुधिरेण वा।
तृप्यन्ते बहवो जीवाः क्रव्यादा मांसजीविनः॥ 13-213-25(89692)
एको जीवसहस्राणि सदा खादति मानवः।
अन्नाद्यस्य च भोगेन दान्यसंज्ञानि यानि तु॥ 13-213-26(89693)
मांसधान्यैः सबीजैश्च भोजनं परिवर्जयेत्॥ 13-213-27(89694)
त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्तरात्रं तथाऽपि वा।
धान्यानि यो न हिंसेताहिंसकः परिकीर्तितः॥ 13-213-28(89695)
नाश्नाति यावतो जीवस्तावत्पुण्येन युज्यते।
आहारस्य वियोगेन शरीरं परितप्यते॥ 13-213-29(89696)
तप्यमाने शरीरे तु शरीरे चेन्द्रियाणि तु।
वशे तिष्ठन्ति सुश्रोणि नृपाणामिव किंकराः॥ 13-213-30(89697)
निरुणद्धीन्द्रियाण्येव स सुखी स विचक्षणः।
इन्द्रियाणां निरोधेन दानेन च दमेन च।
नरः सर्वमवाप्नोति मनसा यद्यधिच्छति॥ 13-213-31(89698)
एवं मूलमर्हिसाया उपवासः प्रकीर्तितः॥ 13-213-32(89699)
आहारं कुरुते यस्तु भूमिमाक्रमते च यः।
सर्वे ते हिंसका देवि यथा धर्मेषु दृश्यते॥ 13-213-33(89700)
यथैवाहिंसको देवि तत्वतो ज्ञायते नरः।
तथा ते सम्प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि॥ 13-213-34(89701)
फलानि मूलपर्णानि भस्म वा योपि भक्षयेत्।
अलेख्यमिव निश्चेष्टं तं मन्येऽहमहिंसकम्॥ 13-213-35(89702)
आरम्भा हिंसया युक्ता धूमेनाग्निरिवावृताः।
तस्माद्यस्तु निराहारस्तं मन्येऽहमहिंसकम्॥ 13-213-36(89703)
यस्तु सर्वं समुत्सृज्य दीक्षित्वा नियतः शुचिः।
कृत्वा मण्डलमर्यादां सङ्कल्पं कुरुते नरः॥ 13-213-37(89704)
यावज्जीवमनाशित्वा कालकाङ्क्षी दृढव्रतः।
ध्यानेन तपसा युक्तस्तं मन्येऽहमहिंसकम्॥ 13-213-38(89705)
अन्यथा हि न पश्यामि नरो यः स्यादहिंसकः।
बहु चिन्त्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः॥ 13-213-39(89706)
यतो यतो महाभागे हिंसा स्यान्महती ततः।
निवृत्तो मधुमांसाभ्यां हिंसा त्वल्पतरा भवेत्॥ 13-213-40(89707)
निवृत्तिः परमो धर्मो निवृत्तिः परमं सुखम्।
मनसा विनिवृत्तानां धर्मस्य निचयो महान्॥ 13-213-41(89708)
मनःपूर्वागमा धर्मा अधर्माश्च न संशयः।
मनसा बध्यते चापि मुच्यते चापि मानवः॥ 13-213-42(89709)
निगृहीते भवेत्स्वर्गो विसृष्टे नरको ध्रुवः।
घातकः शस्त्रमुद्यम्य मनसा चिन्तयेद्यदि॥ 13-213-43(89710)
आयुःक्षयं गतेऽन्येषां मृते तु प्रहराम्यहम्।
इति यो घातको हन्यान्न स पापेन लिप्यते॥ 13-213-44(89711)
विधिना निहताः पूर्वं निमित्तं स तु घातकः।
विधिर्हि बलवान्देवि दुस्त्यजं वै पुराकृतम्॥ 13-213-45(89712)
जीवाः पुराकृतेनैव तिर्यग्योनिसरीसृपाः।
नानायोनिषु जायन्ते स्वकर्मपरिवेष्टिताः॥ 13-213-46(89713)
नानाविधविचित्राङ्गा नानाशौर्यपराक्रमाः।
नानाभूमिप्रदेशेषु नानाहारश्च जन्तवः॥ 13-213-47(89714)
जायमानस्य जीवस्य मृत्युः पूर्वं प्रजायते।
सुखं वा यदि वा दुःखं यथापूर्वं कृतं तु वा॥ 13-213-48(89715)
प्राप्नुवन्ति नरा मृत्युं यदा यत्र च येन च।
नातिक्रान्तुं हि शक्यः स्यान्निदेशः पूर्वकर्मणः॥ 13-213-49(89716)
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु विधिर्जागर्ति जन्तुषु।
न हि तस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यो न च मध्यमः॥ 13-213-50(89717)
समः सर्वेषु भूतेषु कालः कालं निरीक्षते।
गतायुषो ह्याक्षिपते जीवः सर्वस्य देहिनः॥ 13-213-51(89718)
यथा येन च मर्तव्यं नान्यथा म्रियते हि सः।
दृश्यते न च लोकेऽस्मिन्भूतो भव्यो द्विधा पुनः॥ 13-213-52(89719)
विज्ञानैर्विक्रमैर्वाऽपि नानामन्त्रौषधैरपि।
यो हि वञ्चयितुं शक्तो विधेस्तु नियतां गतिम्॥ 13-213-53(89720)
एष तेऽभिहितो देवि जीवहिंसाविधिक्रमः॥ ॥ 13-213-54(89721)
इति श्रीमन्महाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि त्रयोदसाधिकद्विशततमोऽध्यायः॥ 213 ॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|